Als je bedenkt hoeveel films er in Nederland zijn gemaakt over de Tweede Wereldoorlog, is het opvallend dat de gebeurtenissen vlak daarna in Indonesië amper een onderwerp zijn. Daar komt met De Oost verandering in.

De oorlog die de Amerikanen uitvochten in Vietnam zit zo diep in het wezen van dat land, dat er decennia later nog steeds films over gemaakt worden. Als je het hebt over rampzalige militaire ingrepen doen de zogenaamde politionele acties van Nederland in Indonesië weinig onder voor Vietnam. Vruchtbaar materiaal voor filmmakers, zou je zeggen, maar toch is De Oost van regisseur Jim Taihuttu de eerste grote oorlogsfilm van eigen bodem met dit onderwerp. Niet zo vreemd dat er veel aandacht voor is.

Oplaaiend geweld

Vlak na de Tweede Wereldoorlog woedt de strijd voor onafhankelijkheid heviger dan ooit in Nederlands Indië. Martijn Lakemeier speelt soldaat Johan, die als onderdeel van een enorme afvaardiging van het leger erheen wordt gestuurd om het verzet de kop in te drukken. Het blijkt onbegonnen werk: de meeste tijd hebben de soldaten niks te doen en als het geweld oplaait, heeft het logge leger de grootste moeite om hier effectief tegen op te treden.

Article continues after the ad

NSB-er

Het personage van Lakemeier is fictief en een dankbare figuur om als kijker mee kennis te nemen van de situatie waarin de soldaten zaten. Het beeld dat op deze manier geschetst wordt is sterk: de onmacht, de – zacht uitgedrukt - minachtende houding van de Nederlanders, de kameraadschap, het gebrek aan overzicht: De Oost maakt het allemaal voelbaar. De keuze om van Johan de zoon van een NSB-er te maken, voegt daar nog extra lading en dubbele lagen aan toe.

Raadselachtige figuur

Vanuit de coulissen schuift er dan een raadselachtig personage in beeld: een commandant met de bijnaam De Turk, gespeeld door Marwan Kenzari. Hij handelt voornamelijk op eigen houtje en lijkt de enige te zijn die de weg kent en effectief zijn werk doet. Lakemeiers soldaat raakt gefascineerd en begint hem te helpen. Maar soms kunnen mysteries maar beter mysterieus blijven. Als de Turk clichés begint te spuien zoals ‘Je hebt twee soorten mensen: jagers en prooi’, steekt dat lelijk af tegen het eerlijke drama dat De Oost tot dat punt was.

Genadeloos

In de laatste akte zien we hoe De Turk, die gebaseerd is op een historische figuur, te werk gaat tegen de opstandelingen: genadeloos en bloedig. Taihuttu brengt dat droog en registrerend in beeld, wat de emotionele impact alleen maar vergroot. Maar dit punt is ook waar fictie en historie beginnen afbreuk te doen aan elkaar. Johan, als het geweten van de film, moet loskomen van De Turk en met dat als doel maakt de plot rare sprongen. Vooral het slot hangt tegen kolder aan. Jammer om juist met dat gevoel een film uit te gaan, die zoveel meer te bieden heeft.

Conclusie

De Oost is in veel opzichten een soort Nederlandse Platoon: een film die een dynamisch en pakkend verhaal vertelt temidden van een ingewikkelde oorlog. Maar om de historische gebeurtenissen te verbinden met het verhaal dat alles aan elkaar moet rijgen, maakt de film soms mislukte keuzes. En omdat die zich meer ophopen naar het einde toe, blijft dat hangen als je de film net bekeken hebt.

De Oost is te zien op Amazon Prime Video.

Wil je meer films bekijken op Amazon Prime Video? Bekijk dan onze top 10 met de beste tips!

 

 

Luister ook onze podcast met kijktips en het laatste nieuws. Ook te luisteren op Spotify en Apple Podcasts.