Kijkcijfers, tv

De koppen over hoeveel kijkers een programma nu wel of niet heeft gescoord vliegen je om de oren. Van Superguide-redacteur Judith Regeling mag dat weleens afgelopen zijn! 

2,3 miljoen kijkers voor The Voice of Holland, 2,1 miljoen kijkers voor Polen - Nederland en nog eens 1,5 miljoen kijkers voor de seizoensfinale van Chateau Meiland. Je wordt al jaren - of je het nu wil of niet - dagelijks geconfronteerd met kijkcijfers. Als het aan mij zou liggen, zou het vandaag nog verleden tijd zijn. Luisteren jullie mee, alle media van Nederland?

Hoe komen kijkcijfers tot stand?

Ik zal eerst maar eens beginnen met uitleggen hoe kijkcijfers eigenlijk tot stand komen. Stichting Kijkonderzoek - die deze cijfers dagelijks levert - benadert jaarlijks willekeurige huishoudens met de vraag of ze mee willen doen aan het Kijkonderzoek. De groep die hier wel interesse in heeft en tot de uiteindelijke selecte groep behoort, krijgt een zogeheten kijkmeter. Deze meter wordt aangesloten op alle aanwezige tv-toestellen en registreert precies wanneer er gekeken wordt, en vooral belangrijk: wie (en hoeveel mensen) er precies kijken.


Slechts 1250 kastjes

Tot zover allemaal leuk en aardig. Ze houden in hun selecte groep heel goed rekening met diversiteit in leeftijd, geslacht, sociale klasse, regio, gezinssamenstelling en huishoudgrootte. Maar - en daar zit eigenlijk al een heel punt - er hebben dus slechts 2800 personen in 1250 huishoudens zo'n kastje. Ja, je leest het goed: 2800 mensen verspreid over 1250 huishoudens. HUH? Dat is blijkbaar volgens de maatstaven wel een representatieve groep Nederlanders. Maar in de realiteit komt het erop neer dat één panellid het gedrag van 6000 (!) Nederlanders bepaalt. Dat is dus best wel vreemd als je er goed over nadenkt.

Article continues after the ad

Terugkijken

Als dit er niet al voor zorgt dat je wenkbrauwen gaan fronsen, gaat het nog een stapje verder. Pas een week na de uitzending wordt er pas officieel onthuld hoeveel kijkers een programma nu echt heeft gescoord. Dat komt omdat het steeds normaler is om je favoriete serie (of film op tv) terug te kijken. Maar let op: dit gaat opnieuw alleen over mensen met een kastje! Ja, je weet wel, één van die 2800 mensen die via hun mediacenter, settopbox, harddisk-, dvd- of videorecorder terugkijken (al lijkt dat laatste onwaarschijnlijk nu de analoge zenders verdwijnen). Dus laten we eerlijk zijn: daar heb je nog vrij weinig aan.

 

Nog meer gebreken

Nog niet helemaal overtuigd dat we op zoek moeten naar een nieuw systeem of beter nog: minder de focus erop moeten leggen als media? Dan heb ik nog wel twee argumenten om je hopelijk te overtuigen. Ten eerste wordt het niet gemeten als één van deze leden op zijn of haar telefoon, tablet of laptop kijkt. Kijkonderzoek kan dan namelijk niet precies achterhalen wat iemand dan kijkt. Stel jezelf dan nog even de vraag hoe vaak jij via één van deze schermen kijkt? Best vaak, tja dan snap je toch wel dat dit systeem te achterhaald en te belangrijk is?

Datzelfde geldt trouwens voor streamingdiensten als Netflix en Videoland die niet mee worden gerekend, want ook daarvan kan Kijkonderzoek niet achterhalen hoe iemand kijkt. In de praktijk kun je dus wel zeggen dat GTST zo slecht scoort, maar wie zegt ons niet dat het aantal niet gewoon recht wordt getrokken met alle Videoland-abonnees?

GTST cast seizoen 31

Kijkcijferflop? Nee hoor! 

Om dit allemaal nog eens goed door te laten dringen, pak ik er een voorbeeld bij. De van oorsprong Britse show Love Island kwam twee jaar geleden naar Nederland: zowel op RTL5 als op Videoland. Het programma wist met nauwelijks 100.000 kijkers per aflevering indruk te maken en dat lieten de media natuurlijk graag weten. Van reacties als: 'Een kijkcijferflop', 'wegtrekker', 'smakeloos' tot zelfs een nominatie voor een TV-knol. Inderdaad: op TV scoorde het programma matig tot niet, maar op Videoland daarentegen bleek het een ware hit. Die cijfers zijn alleen nooit verschenen, hoe oneerlijk is dat?

Love Island, Seizoen 2


Vragen om problemen

Maar wacht! Dit vraagt toch gewoon om misleiding. Nou, Diederik Ebbinge heeft dat eens geprobeerd. Hij riep vorig jaar bij De Wereld Draait Door iedereen met zo'n bijzonder kastje op om te kijken naar zijn cultshow Promenade. En wat bleek? Het werkte. Maar liefst 730.000 kijkers schakelden die uitzending in op zijn show, terwijl hij die uitzending daarvoor er slechts 288.000 had. Dat eerste getal is er eentje waar hij nu alleen nog maar van kan dromen. De baas van KijkOnderzoek was wat minder blij mee met zijn oproep, al ontkende hij dat die stijging te maken had met de kastjes..

Promenade

Te grote rol

Nou, het is denk ik wel duidelijk: het is een vrij gek systeem, maar om nu te zeggen dat we compleet moeten stoppen met Kijkonderzoek? Dat hoeft van mij nu ook weer niet. Het blijft namelijk wel een indicatie van wat nu populair is in ons kikkerlandje en wat een stuk minder. Alleen zou de focus van de media wat verlegd kunnen worden: niet zo snel iets uitroepen tot flop op basis van wat kleine getallen. Je weet immers nooit uit welke hoed er nog meer kijkers komen. 

Misschien zouden we in plaats daarvan wat meer moeten kijken of we nu zelf genieten van een programma. Dat is namelijk het allerbelangrijkste!